Η τέχνη του «να ακούς»

cups pic zacharoula soferina.gr

Ζαχαρούλα Μανώλη

Η τέχνη του καλού ακροατή είναι κάτι που χρειάζεται εξάσκηση, εξάσκηση και εξάσκηση! Για να αποτελούμε καλούς ακροατές θα πρέπει να κατέχουμε κάποιες δεξιότητες. Διάβασε παρακάτω τις πιο βασικές…

Πράγματι, το να ακούς αποτελεί μία μορφή τέχνης. Χρειάζεται έμπνευση, καθαρό μυαλό, διαύγεια, παρατηρητικότητα και έναν καλλιτέχνη! Για να βγει ένα αξιόλογο αισθητικά αποτέλεσμα ο καλλιτέχνης δίνει ψυχή και σώμα στο έργο του, αποκόβεται από όσα τον περιβάλλουν και μπορεί να του αποσπάσουν την προσοχή. Ο καλλιτέχνης είναι λάτρης του ωραίου, ξέρει να διακρίνει το διαμάντι από το κάρβουνο, μπορεί να δώσει αξία στο πιο ευτελές υλικό και να το μεταμορφώσει σε κάτι μαγικό. Σαν καλλιτέχνης ο καλός συζητητής γνωρίζει πώς να δουλεύει το λόγο, να εμπνέεται από τον άνθρωπο, να αντιμετωπίζει με σεβασμό αυτόν που έχει απέναντί του και να δημιουργεί ή να αφήνει τον άλλον να τον καθοδηγήσει…Ένας καλλιτέχνης αφήνεται σαν μικρό παιδί να παρασυρθεί από τον ενθουσιασμό του και από τη μαγεία που εκπέμπει το υλικό του, το αφουγκράζεται, και ενώ μπορεί να έχει για προορισμό του μια Ιθάκη, αφήνεται να οδηγηθεί σε κάποιο μακρινό και άγνωστο εξωτικό νησί….

Όταν συζητάμε με κάποιον, είμαστε απέναντι σε έναν άνθρωπο, είμαστε δύο μυαλά παράλληλα το ένα με το άλλο και η επιτυχία έρχεται όταν ανάμεσά μας υπάρξει ένα σημείο επαφής. Πώς θα γίνει αυτό; Μόνο αν τα μυαλά αυτά αφεθούν να πλησιάσουν το ένα το άλλο, δίχως φόβους και εγωισμούς. Και εκεί έγκειται και η επιτυχία ή η αποτυχία μιας επικοινωνίας. Κατά πόσο αφήνουμε τις άμυνές μας και εστιάζουμε στα λεγόμενα του συνομιλητή μας, στη διάθεσή του, στην ψυχολογία του, σε όσα εκπέμπει. Σίγουρα δεν είναι και ό, τι πιο εύκολο.

Έχουμε συνηθίσει να αποτελούμε δέκτες πληροφοριών, οπτικών, ακουστικών, ηχητικών. Για την ακρίβεια έχουμε μπουχτίσει να αποτελούμε τους δέκτες και όχι τους πομπούς σε μία ουσιαστική επικοινωνία. Με την ανοικτή τηλεόραση, το ραδιόφωνο, το ίντερνετ κατακλυζόμαστε από πλήθος πληροφοριών. Ο εγκέφαλός μας, ακολουθώντας τις ασύλληπτες ταχύτητες μετάδοσής τους, προσπαθεί να σαρώνει και να συγκρατεί τα ουσιώδη και παράλληλα να αποσιωπά τα επουσιώδη. Κουράζεται με τόσα πολλά και συνηθίζει σε ένα παθητικό τέμπο. Αντίθετα, τα κέντρα παραγωγής λόγου και σκέψης αδρανούν. Κουρασμένος και αποκαμωμένος αναζητεί λίγη ηρεμία, και…να σου εκείνη την ώρα ένας φίλος. Θέλει να ανταλλάξουμε μία κουβέντα, να μιλήσει για όσα τον βαραίνουν ή τον ευχαριστούν, να νοιώσει τη ζεστασιά της ανθρώπινης επικοινωνίας, κάτι τόσο όμορφο, που και ποιος δεν το θέλει… Τότε όμως, πώς θα καταφέρουμε παρά τα όσα μας απασχολούν να μην ανταποκριθούμε ρηχά, αλλά βαθιά και ουσιαστικά;

Η τέχνη του καλού ακροατή είναι κάτι που χρειάζεται εξάσκηση, εξάσκηση και εξάσκηση! Για να αποτελούμε καλούς ακροατές θα πρέπει να κατέχουμε τις εξής δεξιότητες:

  • Να ξέρουμε να παραχωρούμε τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Επιτυχημένος ακροατής είναι αυτός που αφήνει στην άκρη όσα τον απασχολούν και εστιάζει στην κατανόηση όσων απασχολούν το συνομιλητή του. Μπορεί, την ώρα της συζήτησης, να περνούν από το μυαλό μας χιλιάδες σκέψεις -εκκρεμότητες που πρέπει να τακτοποιηθούν, προθεσμίες που τρέχουν, πλάνα και ένα σωρό άλλα πράγματα- εν τούτοις, για λίγα λεπτά όλα αυτά πρέπει να τα περάσουμε σε δεύτερη μοίρα.
  • Να μη βιαζόμαστε και προτρέχουμε. Πολλές φορές, πριν ακόμη ο συνομιλητής ολοκληρώσει τα λεγόμενά του, τρέχουμε να προλάβουμε να απαντήσουμε. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, χωρίς καν να έχει ακόμη ζητηθεί η άποψή μας. Αντί να εστιάζουμε σε όσα εκφράζει ο απέναντί μας, προσπαθούμε να σχηματίσουμε τις κατάλληλες φράσεις και προτάσεις. Τζάμπα κόπος τελικά, αφού όση ώρα σκεφτόμασταν, χάναμε σημαντικές λεπτομέρειες, ή την ουσία των λεγομένων του…και άντε να το σώσουμε μετά.
  • Ένα απλό νεύμα αρκεί. Δε χρειάζεται να είμαστε πάντα ετοιμόλογοι. Αυτό καταλήγει να θυμίζει αγώνα επικράτησης του δυνατότερου. Ένα απλό νεύμα αρκεί για να καταλάβει ο συνομιλητής μας ότι τον παρακολουθούμε. Δε χρειάζεται να του δίνουμε εκτενή ΄βεβαίωση παρακολούθησης’. Είπαμε ότι εστιάζουμε στα όσα λέει, όχι στο τι θα πούμε εμείς.
  • Καθαρό μυαλό και θετική προδιάθεση απέναντι στον άλλον. Πώς μπορούμε να εστιάσουμε στο λόγο του συνομιλητή μας, όταν είμαστε αρνητικά προκατειλημμένοι απέναντι στο πρόσωπό του ή στα λεγόμενά του; Όταν είμαστε καλοπροαίρετοι, αποφεύγονται ανούσιες παρεξηγήσεις.
  • Αυτό που εκπέμπεις, παίρνεις. Όταν παραχωρείς προσωπικό χώρο για να αναπτυχθεί ο άλλος, να είσαι σίγουρος πως αυτό γίνεται αντιληπτό. Μία στάση εκτίμησης και σεβασμού αντανακλάται στο πρόσωπο που είναι απέναντί σου. Η αμυντική στάση και η καχυποψία αντανακλώνται εξίσου. Και όταν ο συνομιλητής δέχεται αρνητικά συναισθήματα, θα εκφραστεί με τον ίδιο τρόπο. Αντίθετα, αισθανόμενος την εκτίμησή σου, θα νοιώσει οικειότητα και θα εκφραστεί καλύτερα.

Σίγουρα όλα τα παραπάνω δεν αποτελούν εύκολη υπόθεση. Είμαστε άνθρωποι και κουβαλάμε ο καθένας τα προσωπικά του προβλήματα και συναισθήματα. Με λίγη καλή θέληση, όμως, μπορούμε να βελτιώσουμε τις επικοινωνιακές μας δεξιότητες. Έστω και μία ελάχιστη αλλαγή του επικοινωνιακού μας προφίλ γίνεται εύκολα αντιληπτή από τους γύρω μας και μπορεί να έχει θεαματικά αποτελέσματα ως προς τη βελτίωση των σχέσεών μας. Σε μια κοινωνία κωφών, οι έχοντες καλή ακοή επιβιώνουν.

Καλές «καλλιτεχνίες»!

Η Ζαχαρούλα είναι ψυχολόγος, απόφοιτη του τμήματος Ψυχολογίας Α.Π.Θ.