Η γυναίκα οδηγός στον Κινηματογράφο

Γρηγόρης Μυστιλιάδης

Τόσο στην Ελλάδα όσο και στον υπόλοιπο κόσμο, η απεικόνιση στο κινηματογραφικό πανί της σχέσης της γυναίκας με το αυτοκίνητο έχει περάσει από ουκ ολίγα σκαμπανεβάσματα. Όπως και στην αληθινή ζωή, δηλαδή. Στα παλιά τα χρόνια, δηλαδή τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, το τιμόνι εξυπηρετούσε έναν πολύ διαφορετικό συμβολισμό στα χέρια μιας γυναίκας από ότι σε εκείνα ενός άνδρα, όσον αφορά τον κινηματογράφο: για τον άνδρα ήταν ένα πάθος, μια προέκταση του εαυτού του, μια απόδειξη ανδρισμού και επαναστατικότητας. Για τη γυναίκα, από την άλλη, έμοιαζε με «αναγκαίο κακό», ένα καπρίτσιο ή, στην καλύτερη των περιπτώσεων, με ένα ακόμα χαριτωμένο αξεσουάρ της, ομολογουμένως πανέμορφης, γεμάτης θηλυκότητα και τσαχπινιά πρωταγωνίστριας.
Δεν υπήρξε χαρακτηριστικότερη εκπρόσωπος αυτού του ρεύματος από την Όντρεϊ Χέπμπορν.cine3 Μια από τις ομορφότερες και πιο στιλάτες γυναίκες στην ιστορία του σινεμά, η Χέπμπορν εμφανιζόταν συχνά πυκνά να οδηγεί στις ταινίες της, ντυμένη στην τρίχα με τα εκκεντρικά συνολάκια και τα επιεικώς… περίεργα καπέλα, με το αυτοκίνητο να προσθέτει γοητεία στην ήδη αβάσταχτα χαριτωμένη της φιγούρα. Προσωπική αδυναμία, η εμφάνισή της στην υπέροχη ταινία του Γουίλιαμ Γουάιλερ, “How to Steal a Million”, στο πλευρό του νεαρού Πίτερ Ο’ Τουλ (1966). Γυρισμένη στο Παρίσι, η ταινία ξεκινά με τη Χέπμπορν ντυμένη στα λευκά και ένα επίσης λευκό καπέλο, κράνος, κάτι τέλος πάντων, να οδηγεί γεμάτη χάρη ένα αμάξι που μοιάζει φοβερά με παιχνίδι: ένα συμπαθέστατο, υπέροχο Autobianchi Bianchina Special Cabriolet! Έρωτας με την πρώτη ματιά, και για το αυτοκίνητο και για την οδηγό του…

cine1

Στην Ελλάδα, τα πράγματα δεν ήταν φυσικά και πολύ διαφορετικά. Το αντίθετο, αρκεί όπου «Χέμπορν» να βάλει κανείς «Βουγιουκλάκη». Στη θρυλική «Σωφερίνα» του Αλέκου Σακελλάριου (1964), η Εθνική μας σταρ κινείται στο ίδιο πλαίσιο χάρης, εκκεντρικού ντυσίματος και τσαχπινιάς, με τη διαφορά ότι εδώ έχουμε και την ελληνική πινελιά: η Μάρω Κοντού, που υποδύεται τη Λιλή, κολλητή φίλη της Βουγιουκλάκη στην ταινία, δεν «το έχει» το τιμόνι και γίνεται η ζημιά, το ατύχημα που πυροδοτεί την πλοκή της ταινίας. Ασφαλώς, στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’60, γυναίκα και τιμόνι δεν πάνε μαζί. Και όταν πάνε, όπως διδασκόμαστε από την ταινία, δημιουργούνται προβλήματα (το ότι η Λιλή απατάει τον άνδρα της είναι δευτερεύον…). Η Κοντού, πάντως, εμφανίζεται να οδηγεί συχνά και σε άλλες ταινίες εκείνης της εποχής. Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και η έτερη ταινία εκείνης της χρονιάς (1964), «Σχολή για Σωφερίνες». Αποδεδειγμένα, το θέμα «γυναίκα και αυτοκίνητο» ξένιζε τότε το κοινό και έδινε πρόσφορο έδαφος για ιλαροτραγικές καταστάσεις και καλή κωμωδία, ειδικά αν διαθέτεις στο καστ και έναν Θανάση Βέγγο.

cine4
Στις μέρες μας, όπως είναι λογικό, η απεικόνιση των γυναικών έχει αλλάξει σε πολύ μεγάλο βαθμό. Η αλλαγή βέβαια δεν έχει συντελεστεί απόλυτα για τους σωστούς λόγους (οι γυναίκες ακόμα δεν αντιμετωπίζονται ισάξια σε σχέση με τους άντρες πρωταγωνιστές), αφού βλέπουμε μεν γυναίκες σε ρόλους γρήγορων, εντυπωσιακών οδηγών ή ακόμα και μηχανικών αυτοκινήτων, ωστόσο πρόκειται πάντα για πανέμορφες σταρ που βρίσκονται εκεί για να προκαλέσουν με το οξύμωρο «όμορφη γυναίκα – αντρικό επάγγελμα», αλλά και γιατί, προφανώς, οι εικόνες της Σαρλίζ Θέρον στη «Ληστεία α λα Ιταλικά»(2003), της Αντζελίνα Ζολί στο «Σε 60 δευτερόλεπτα» (2000) και της Μισέλ Ροντρίγκεζ στους «Μαχητές των Δρόμων» (2001), είναι, όπως και να το κάνεις, η επιτομή της έννοιας «σέξι» για κάθε άνδρα θεατή, λάτρη του αυτοκινήτου. Έστω κι έτσι, όμως, πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο βήμα σε σχέση με το παρελθόν και αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας ότι θα έρθει, τόσο στον κινηματογράφο όσο και στη ζωή γενικότερα, η στιγμή που η εικόνα μιας γυναίκας στη θέση του οδηγού θα «χτυπάει» στη σκέψη μας το ίδιο φυσικά και αβίαστα όσο και εκείνη ενός άντρα, δίνοντας βάση μονάχα σε αυτό που πραγματικά έχει σημασία: την αγάπη για τους τέσσερις τροχούς και το τιμόνι στα χέρια της.

cine5