My love, my make up: Η ιστορία του make up

Έφη Καπνίζου

Ο άνθρωπος από την αρχή της Ιστορίας συνήθιζε να βάφει το πρόσωπο του για διάφορους λόγους: θρησκευτικούς, αισθητικούς, κοινωνικούς. Μια συνήθεια που συνεχίστηκε για χιλιάδες χρόνια, από τους Ινδιάνους στις Γκέισες και από εκεί στο σημερινό make up. Πρόκειται για μια ιστορία πλούσια και γεμάτη πολιτισμικές και αισθητικές αποχρώσεις.

Σήμερα το make up είναι ένα καλλυντικό στο χρώμα του δέρματος που εφαρμόζεται στο πρόσωπο με σκοπό να καλύψει ατέλειες ή να αλλάξει την απόχρωση της επιδερμίδας. Οι λόγοι είναι καθαρά καλλωπιστικοί. Όμως, η χρήση καλλυντικών για ενίσχυση της επιδερμίδας είναι μια τακτική γνωστή από την αρχαιότητα. Και ιδού ορισμένα παραδείγματα:

Αίγυπτος

Οι πρώτες αναφορές σε make up έρχονται από την αρχαία Αίγυπτο, γύρω στο 3.500 π.Χ., ενώ άρχισε να γίνεται ευρύτερα γνωστό δύο περίπου χιλιετίες αργότερα, όταν άρχισε να το χρησιμοποιεί εκτεταμένα η θρυλική για την ομορφιά της βασίλισσα Νεφερτίτη.

history2

Ινδιάνοι

Το βάψιμο του προσώπου για τους Ινδιάνους της Αμερικής ήταν σημαντικό στοιχείο του πολιτισμού τους. Κάθε φυλή είχε το δικό της, ξεχωριστό τρόπο βαψίματος. Δεν το θεωρούσαν τόσο πράξη καλλωπισμού, όσο κοινωνικής διάκρισης και θρησκευτικού φρονήματος. Για τις βαφές χρησιμοποιούσαν ρίζες, μούρα και φλοιούς δέντρων. Τα χρώματα, εξάλλου είχαν ιδιαίτερη σημασία: το κόκκινο ήταν το χρώμα του πολέμου, το μαύρο το χρώμα της ζωής και το «φορούσαν» κατά τη διάρκεια πολεμικών προετοιμασιών. Το πράσινο ενίσχυε τη νυχτερινή όραση, ενώ το κίτρινο ήταν το χρώμα του θανάτου.

Ινδία

Οι Ινδοί έβαζαν χρώματα στο πρόσωπό τους από την αρχαιότητα ακόμα. Οι άντρες συνήθιζαν να βάφονται για καμουφλάζ κατά τη διάρκεια του κυνηγιού, ενώ αποτελούσε και μέρος θρησκευτικών τελετουργιών και του χορού. Το πιο γνωστό είδος μακιγιάζ στον Ινδικό πολιτισμό είναι το “bindi”, δηλαδή η κόκκινη τελεία που βάζουν οι γυναίκες στο μέτωπο τους. Παραδοσιακά, είναι μια κουκίδα κόκκινου χρώματος που εφαρμόζεται στο κέντρο του μετώπου, κοντά στα φρύδια, αλλά μπορεί επίσης να συμπληρώνεται από κάποιο κόσμημα. Η περιοχή ανάμεσα στα φρύδια εκπροσωπεί τη σοφία και το “bindi” βοηθάει στη διατήρηση της συγκέντρωσης, ενώ ταυτόχρονα προστατεύει από κακή τύχη. Το κόκκινο αντιπροσωπεύει την τιμή, την αγάπη και την ευημερία. Παλιότερα το φόραγαν οι παντρεμένες γυναίκες, όμως στη σημερινή εποχή φοριέται από οποιαδήποτε.

Ελλάδα

Τον δεύτερο αιώνα π.Χ. οι γυναίκες της αρχαίας Ελλάδας συνήθιζαν να βάφουν το πρόσωπό τους, χρησιμοποιώντας άσπρη σκόνη μολύβδου και κιμωλία για να φωτίζουν το δέρμα τους (ένα μείγμα γνωστό ως ψιμύθιο). Ο στόχος ήταν να φαίνεται η επιδερμίδα ιδιαίτερα χλομή, κάτι που την εποχή εκείνη ήταν της μόδας.

history3

Ρώμη

Η αισθητική και στη Ρώμη ευνοούσε τη χλωμή επιδερμίδα. Ακόμα και οι άνδρες χρησιμοποιούσαν συχνά μακιγιάζ για να «ελαφρύνουν» τον τόνο του δέρματος τους. Για να επιτύχουν μια πιο «φωτεινή» απόχρωση, εφάρμοζαν λευκή σκόνη μολύβδου, κιμωλία και κρέμες. Οι πλούσιοι Ρωμαίοι προτιμούσαν μια λευκή πάστα μολύβδου, ​​η οποία όπως αποδείχτηκε μετέπειτα ήταν δηλητηριώδης και μπορούσε να οδηγήσει σε παραμόρφωση και θάνατο. Η κρέμα του make up ήταν φτιαγμένη από ζωικό λίπος, άμυλο και οξείδιο του κασσίτερου. Το λίπος ερχόταν από πτώματα ζώων, που θερμαίνονταν για να αφαιρεθεί το χρώμα. Το ζωικό λίπος έδινε στην κρέμα απαλή υφή, ενώ το οξείδιο του κασσιτέρου της χάριζε το χρώμα.

Ιαπωνία

Όταν σκεφτόμαστε την Ιαπωνία, το πρώτο πράγμα που έρχεται στο μυαλό των περισσότερων δεν είναι άλλο από τις γυναίκες με το άσπρο πρόσωπο και τα κόκκινα χείλη. Το παραδοσιακό μακιγιάζ μιας γκέισας αποτελείται από μια παχιά λευκή βάση, με κόκκινο κραγιόν και κόκκινες και μαύρες αποχρώσεις γύρω από τα μάτια και τα φρύδια. Αρχικά, η λευκή μάσκα βάσης γινόταν με μόλυβδο, αλλά μετά την ανακάλυψη ότι δηλητηριάζει το δέρμα και προκαλεί τρομερά δερματικά προβλήματα, αντικαταστάθηκε με σκόνη ρυζιού. Το βάψιμο άλλαζε κάθε φορά ανάλογα με το που θα παρευρίσκονταν οι γκέισες, ενώ εξαρτιόταν άμεσα και από την ηλικία τους. (αν δηλαδή ήταν μαθητευόμενες ή μεγαλύτερες).

Μεσαίωνας

Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, στην Ευρώπη θεωρούταν της μόδας για τις γυναίκες να έχουν χλωμό δέρμα, καθώς το χλωμό πρόσωπο δήλωνε την ανώτερη κοινωνική τάξη. Οι γυναίκες χρησιμοποιούσαν μπογιά μολύβδου που διαλυόταν στο νερό ή πούδρα. Τον 6ο αιώνα, οι γυναίκες συχνά έφταναν στο σημείο να προκαλέσουν αιμορραγία στον εαυτό τους για να πετύχουν τη χλωμή επιδερμίδα. Μία από τις πιο δημοφιλείς πούδρες ονομαζόταν “Aqua Tofana”, που ήταν πούδρα αρσενικού. Η πούδρα ήταν, προφανώς, δηλητηριώδης, και αρκετές γυναίκες έχασαν τη ζωή τους.

history4

17ος αιώνας

Σε όλο το 17ο αιώνα, οι γυναίκες φορούσαν “ceruse”, ένα μίγμα ξιδιού και λευκού μολύβδου. Είχε την ιδιότητα να ασπρίζει το δέρμα και πολλές γυναίκες το χρησιμοποιούσαν, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη βασίλισσα Ελισάβετ της Αγγλίας. Και αυτό το μείγμα όμως ήταν δηλητηριώδες και προκαλούσε φθορές στο δέρμα και τριχόπτωση, ενώ η χρόνια χρήση μπορούσε να προκαλέσει ακόμη και θάνατο.

18ος αιώνας

Τον 18ο αιώνα, ο Λουδοβίκος ο 15ος έκανε της μόδας για τους άνδρες να φορούν make up από μόλυβδο. Επίσης, υπήρχαν και οι θεατρικοί ηθοποιοί, οι οποίοι φορούσαν για τις ανάγκες των παραστάσεών τους μια βαριά λευκή βάση. Στα τέλη του 18ου αιώνα και στις αρχές του 19ου αιώνα, η βασίλισσα απαγόρεψε το make up γιατί θεωρούσε πως ήταν κατάλληλο μόνο για  γυναίκες χαλαρών ηθών.  Έπειτα, το make up παρέμεινε αποδεκτό μόνο για τους ηθοποιούς.

books

Σύγχρονη εποχή

Το σημερινό make up έχει τις ρίζες του στον Carl Baudin, ηθοποιό του θεάτρου “Leipziger Stadt” της Γερμανίας. Στις αρχές του 20ου αιώνα ο Baudin ανέπτυξε μια πάστα που άλλαζε το χρώμα του δέρματος, στην προσπάθειά του να αποκρύψει την ένωση μεταξύ της περούκας και το μετώπου του. Αποτελούταν από ψευδάργυρο, ώχρα και λαρδί. Η κρέμα έγινε τόσο δημοφιλής στους άλλους ηθοποιούς που ο Baudin άρχισε την εμπορική παραγωγή της, δημιουργώντας, επί της ουσίας, το πρώτο θεατρικό μακιγιάζ. Αυτό αποτελούσε το θεατρικό make up μέχρι το 1914.

ms_10375d_2

Το πρώτο εμπορικό make up δημιουργήθηκε από τη Max Factor για κινηματογραφική, αρχικά, χρήση. Ήταν το πρώτο make up σε μορφή πούδρας και ονομαζόταν “Pan – Cake”. Μέχρι το 1940, σύμφωνα με εκτιμήσεις, μία στις τρεις γυναίκες της Αμερικής είχε μία “Pan – Cake”. Το Φεβρουάριο του 2009, ιδιοκτήτης εταιρείας καλλυντικών παραδέχτηκε πως η φόρμουλα της “Pan-Cake” βελτιώθηκε και πωλείται μέχρι και σήμερα.