Η θηλυκή πλευρά της ταχύτητας

Ιωάννης Ξηροκώστας

Σκεφτείτε για λίγο τον κόσμο του μηχανοκίνητου αθλητισμού και πείτε μου αν σας έρχεται στο μυαλό η εικόνα μιας γυναίκας στο τιμόνι του οδηγού. Η απάντηση πιθανότατα θα είναι αρνητική. Κι όμως, οι γυναίκες πρωταγωνιστούν στους αγώνες ταχύτητας από το 1897!

Η πρώτη γυναίκα οδηγός που συμμετείχε συστηματικά σε αγώνες ταχύτητας σε διεθνές επίπεδο ήταν η Γαλλίδα Camille du Gast. Το 1900 βρέθηκε στην εκκίνηση του αγώνα δρόμου Παρίσι – Λιόν και, αφού μαγεύτηκε από την ατμόσφαιρα που επικρατούσε, την επόμενη χρονιά αποφάσισε να συμμετάσχει στον αγώνα Παρίσι – Βερολίνο, στον οποίο και τερμάτισε 30η στο τιμόνι μίας Panhard με ιπποδύναμη 20hp.

Η έτερη σημαντική γυναίκα οδηγός της προπολεμικής εποχής ήταν η Βρετανή Dorothy Levitt. Η Levitt ξεκίνησε να αγωνίζεται σε αγώνες ταχύτητας με σκάφη και το 1903 έγινε η κάτοχος του πρώτου ρεκόρ ταχύτητας με ένα σκάφος που χρησιμοποιούσε μηχανή Napier, ενώ την ίδια χρονιά συμμετείχε και στον αγώνα δρόμου Southport Speed Trial, τον οποίο και κέρδισε οδηγώντας ένα Gladiator! Ακολούθησε μία σειρά από διακρίσεις με κορυφαία τη νίκη της το 1904 στην πρώτη διοργάνωση Brighton Speed Trials, ενώ κέρδισε και το βραβείο Autocar Challenge Trophy με το πανίσχυρο για την εποχή Napier που απέδιδε 80hp. Η πρώτη της διεθνής συμμετοχή ήρθε το 1907, όταν αγωνίστηκε στον αγώνα ανάβασης στο Gaillon της Γαλλίας.

Η επόμενη γενιά σημαντικών γυναικών σε αγώνες ταχύτητας έρχεται μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. H Eliška Junková ή Elisabeth Junek, όπως ήταν ευρύτερα γνωστή, θεωρείται μία από τις σημαντικότερες οδηγούς της δεκαετίας του ’20. Ξεκίνησε να συμμετέχει σε αγώνες με το σύζυγο της Vincenc Junek ως μηχανικός αγώνα, μέχρι που οι δυο τους αγόρασαν μία Bugatti Type 30 το 1922. Το 1923 συμμετείχε για πρώτη φορά σε επαγγελματικό αγώνα ως οδηγός, και πάλι μαζί με τον σύζυγό της, αλλά την επόμενη χρονιά αγωνίστηκε μόνη της στον αγώνα Lachotin-Tremosna και κέρδισε στην κατηγορία αυτοκίνητων τουρισμού. To 1928, με μία καινούργια Bugatti Type 35B, έφτασε πολύ κοντά στην νίκη στον αγώνα Targa Florio, αλλά αυτό που σημάδεψε την καριέρα και την ζωή της συνέβη μερικούς μήνες αργότερα στο Nürburgring. Συμμετείχε στον αγώνα και πάλι με τον σύζυγο της, ο οποίος λίγη ώρα αφότου είχε αναλάβει καθήκοντα οδηγού έχασε τον έλεγχο του αυτοκίνητου, βγήκε εκτός πίστας και σκοτώθηκε ακαριαία. Ήταν εκείνη τη στιγμή που η Junek αποφάσισε να εγκαταλείψει τους αγώνες και πούλησε όλα τα αυτοκίνητα που είχαν αποκτήσει.

Η επόμενη δεκαετία ανήκει σε μία οδηγό από τον Καναδά. Η Kay Petre περνάει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και φτάνει στην Μεγάλη Βρετανία στις αρχές της δεκαετίας του ’30. Η πρώτη της συμμετοχή σε αγώνα ήταν στο Wolseley Hornet Daytona Special. Το 1933 αγοράζει μία δίλιτρη υπερτροφοδοτούμενη αγωνιστική Bugatti και το 1935 γίνεται η πρώτη γυναίκα που σπάει το ρεκόρ γύρου σε αγώνα στο Brooklands Mountain Class Circuit F. Στη συνέχεια πήρε μέρος σε πολλούς αγώνες όπως το 24ωρο Le Mans και το 1937 πήγε στη Νότιο Αφρική και συμμετείχε στο Grand Prix αλλά και το Rand Grand Prix της ίδιας χρονιάς. Με την επιστροφή της στην Αγγλία, έγινε μία από τους οδηγούς της ομάδας Austin και συμμετείχε με αυτή σε πολλούς αγώνες. Ανάμεσα τους και τα 500 μίλια στο Brooklands, που έμελλε να είναι και ο τελευταίος της καριέρας της, καθώς ένας τραυματισμός κατά τα δοκιμαστικά του αγώνα την οδήγησε στην απόφαση να αποσυρθεί από την ενεργό δράση.

Μια πολύ σημαντική «φουρνιά» γυναικών οδηγών έρχεται με το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Στις αρχές της δεκαετίας του ’50 εμφανίζεται στο πλευρό της αδελφής της, Mary Newton, η Βρετανίδα Anne Hall. Το 1953 κερδίζουν μαζί το Ladies Cup στο London Motor Rally, οδηγώντας μία Jaguar. Μέσα στα επόμενα 15 χρόνια η Hall συμμετέχει σε όλους τους μεγάλους διεθνείς αγώνες αποστάσεων, όπως το Monte Carlo Rally το οποίο και κέρδισε δύο φορές (το 1955 και το 1961), το East African Safari, το Alpine Motor Rally, το RAC International Rally και το Cross-Canada Rally.

Το 1961 αποφάσισε να συμμετάσχει στο East African Safari Rally και της ζητήθηκε να γίνει συνοδηγός της Lucille Cardwell, που εκείνη τη στιγμή ήταν η πρωταθλήτρια αγώνων rally Αφρικής. Πριν τον αγώνα όμως συμφωνήθηκε μία δοκιμαστική αναμέτρηση των δύο στην οποία η Anne Hall επικράτησε με μεγάλη διαφορά κι έτσι αποφασίστηκε να μοιραστούν την θέση του οδηγού και έφτασαν μαζί στην νίκη του Ladies Cup εντυπωσιάζοντας, καθώς τερμάτισαν στην τρίτη θέση της γενικής κατάταξης. Στα τέλη της δεκαετίας του ’60 η Hall αποσύρεται από τους αγώνες και ιδρύει μία πρότυπη σχολή εκπαίδευσης οδηγών. Το 1988, σε ηλικία 72 ετών, πείθεται να λάβει μέρος ξανά σε αγώνα. Ο αγώνας ήταν το Pirelli Classic Marathon, μία διαδρομή 3.700 χιλιομέτρων γύρω από τις Άλπεις. H Hall νίκησε και σε αυτόν τον αγώνα, οδηγώντας μία Ford Anglia του 1967.

Η έτερη μεγάλη οδηγός αυτής της περιόδου και μία από τις σημαντικότερες όλων των εποχών είναι η Pat Moss. Αδελφή του θρύλου των αγώνων ταχύτητας Sir Stirling Moss, η Pat κατάφερε πράγματα που πολλοί άντρες θα ζήλευαν εκείνη την εποχή. Αν και η Moss έμαθε να οδηγάει μόλις στα έντεκά της χρόνια, ξεκίνησε από αγώνες επίδειξης με άλογα. Η πραγματική καριέρα της άρχισε το 1958, όταν και έγινε μέλος της ομάδας Morris Minor.  Από εδώ λοιπόν ξεκινάει μία τεράστια συλλογή διακρίσεων και νικών. RAC Rally, Liege-Rome-Liege rally, Austin Healey 100/6, Coupe des Ales, East African Safari Rally, Rallye Deutschland και Monte Carlo Rally είναι μερικοί από τους αγώνες στους οποίους διακρίθηκε για να στεφθεί 5 φορές Πρωταθλήτρια Ευρώπης.

Τα επόμενα χρόνια ακολούθησαν πολλές γυναίκες οδηγοί με σημαντικές διακρίσεις, όπως η Ιταλίδα Lella Lombardi, η Divina Galica από την Μεγάλη Βρετανία και η Desiré Wilson από την Νότιο Αφρική, αλλά η επομένη σπουδαία οδηγός (και ίσως η μόνη Super Star) εμφανίστηκε σε αγώνες το 1973 με ένα Alpine Renault 1600, και μέσα σε μόλις δύο χρόνια γίνεται Πρωταθλήτρια Ευρώπης, επίτευγμα που επαναλαμβάνει το 1976 και το 1977. Το όνομα της είναι Michèle Mouton. Το 1981 ξεκινάει η μυθική της περίοδος με την ομάδα της Audi στην κατηγορία Group B και γίνεται η πρώτη γυναίκα οδηγός που χρίζεται Παγκόσμια Πρωταθλήτρια Rally. Την τελευταία της χρονιά με την ομάδα της Audi η Mouton έχει ακόμη μία πολύ σημαντική στιγμή, όταν σπάει το ρεκόρ χρόνου και γίνεται η πρώτη γυναίκα που κερδίζει στο Pike’s Peak.  Η αγωνιστική της δράση τελείωσε με τη νίκη της στο Γερμανικό Πρωτάθλημα Rally το 1986 με την ομάδα της Peugeot. Σήμερα είναι Πρόεδρος της FIA Women & Motor Sport Commission.

Στις μέρες μας, όλο και περισσότερες κατηγορίες αγώνων αυτοκινήτων δίνουν ευκαιρίες σε γυναίκες οδηγούς, γεγονός που συμβάλλει στο να εμφανίζονται ακόμα πιο ανταγωνιστικές και να αποκτούν φήμη ανάλογη με τους άντρες συναδέλφους τους. Ξεχωρίζουν με τις επιδόσεις και τις διακρίσεις τους η Αμερικανίδα Danica Patrick, η οποία το 2005 ανακηρύχθηκε καλύτερη πρωτοεμφανιζόμενη και το 2008 έγινε η πρώτη γυναίκα οδηγός που κερδίζει ένα αγώνα IndyCar, στον αγώνα Indy Japan 300. Αντίστοιχα λαμπρή καριέρα ξεκίνησε στα οκτώ της χρόνια η Susie Wolff από την Μεγάλη Βρετανία, η οποία στους πρώτους της αγώνες με Kart αγωνιζόταν με τους Lewis Hamilton, Nico Rosberg, Robert Kubica και Kimi Raikonnen. Το 2002 μπαίνει στη Formula Renault, την επόμενη χρονιά περνάει από τη Formula 3 και πλέον είναι η οδηγός εξέλιξης της ιστορικής ομάδας Williams F1. To 2003 γράφει ιστορία καθώς γίνεται η πρώτη γυναίκα οδηγός που βραβεύεται με το Mclaren Autosport Young Driver Award.

Επιστρέφοντας στον αρχικό μου προβληματισμό, καταλήγω πως μάλλον υπάρχουν αρκετοί και σπουδαίοι λόγοι για να συνδυάζουμε στη σκέψη μας τις γυναίκες με τους αγώνες αυτοκινήτων. Και ποιος ξέρει, ίσως σε μερικά χρόνια να έχουμε μεικτούς αγώνες και πολλές ακόμη Παγκόσμιες Πρωταθλήτριες