Pullman: Ένα όνομα συνώνυμο της άνεσης

Κωνσταντίνος Μιχαλέας

George Mortimer Pullman

Όταν ακούμε τη λέξη πούλμαν, έρχεται αμέσως στο μυαλό μας η εικόνα ενός υπεραστικού λεωφορείου. Αναρωτιέστε, ίσως, τι να σημαίνει αυτή η λέξη και σε ποια οχήματα τελικά να αναφέρεται. Είναι αλήθεια πως αυτό είναι το επίθετο του Αμερικάνου μηχανικού και βιομήχανου George Pullman (1831-1897), o οποίος ήταν ο εμπνευστής του sleeping car ή αυτό που σήμερα θα ονομάζαμε: «κλινάμαξα».

Η καριέρα του ξεκίνησε την εποχή της έντονης ανοικοδόμησης του Chicago, όταν και απέκτησε μεγάλη αναγνωρισιμότητα σαν πολιτικός μηχανικός. Η δημιουργία του sleeping car ήταν μια έμπνευσή του μετά από ένα ταξίδι με τρένο, στο οποίο κοιμήθηκε πολύ άβολα. Η αρχική του ιδέα ήταν η δημιουργία μιας άμαξας τρένου, στην οποία θα υπήρχαν κλίνες που θα δίπλωναν για εξοικονόμηση χώρου, κουρτίνες για εξασφάλιση της ατομικότητας και ξεχωριστές τουαλέτες αντρών και γυναικών στο τέλος της άμαξας. Μπορεί σήμερα, αυτές οι ανέσεις να φαντάζουν λιτές ή αυτονόητες αλλά την εποχή εκείνη, που το τρένο ήταν το βασικό μεταφορικό μέσο, ακούγονταν πραγματικά πρωτοποριακές.

To 1862, ο Pullman ίδρυσε την εταιρεία Pullman Palace Car Company και δύο χρόνια αργότερα σχεδίασε και κατασκεύασε την πρώτη κλινάμαξα, γνωστή και ως Pullman sleeper ή Palace car. Αυτή τράβηξε ιδιαίτερα την προσοχή του κόσμου αφού μετέφερε τη σωρό του προέδρου της Αμερικής Abraham Lincoln από τη Washington D.C. στο τόπο κατοικίας του, το Springfield. Το συμβάν, αν και ατυχές, εκτόξευσε τη δημοσιότητα σχετικά με την κλινάμαξα και η εταιρεία του δέχθηκε πολυάριθμες παραγγελίες. Παρόλο που οι κλινάμαξες του Pullman κόστιζαν πέντε φορές περισσότερο από τις απλές, είχαν μεγάλη ζήτηση και λανσαρίστηκαν ως «η πολυτέλεια της μεσαίας τάξης».

Ο ιδιοφυής Pullman δεν σταμάτησε εδώ, ανεβάζοντας ακόμα περισσότερο το επίπεδο των παροχών και ανέσεων όταν σε μεταγενέστερα μοντέλα πρόσθεσε χαλιά, ταπετσαρίες, αναπαυτικές καρέκλες, βιβλιοθήκες, τραπέζια για χαρτοπαιξία, μέχρι και μια υπηρεσία επιδιόρθωσης ρούχων. Επίσης, ήταν ο πρώτος που εισήγαγε στον χώρο των μεταφορών το επάγγελμα των αχθοφόρων. Αυτοί  συνόδευαν τις κλινάμαξες για να βοηθούν τους επιβάτες με τις αποσκευές τους και να παρέχουν υπηρεσίες καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού. Το 1867, ο Pullman παρουσίασε το μοντέλο President, μια κλινάμαξα που διέθετε χώρο προετοιμασίας γευμάτων και εστιατόριο. Το νέο του εργοστάσιο κατασκευάστηκε το  1880, νότια του Chicago και ο Pullman έχτισε μια ολόκληρη πόλη 1300 κτισμάτων για να στεγαστούν οι υπάλληλοι της εταιρείας του. Το όνομά του Pullman συνδέθηκε και με τη γνωστή απεργία του Pullman, από τον Μάιο ως τον Ιούλιο του 1894, όταν μείωσε δραματικά τους μισθούς των εργαζομένων του ενώ αύξησε τις ώρες εργασίας,  στην περίοδο της κρίσης του ‘93 καθώς και με τον απολυταρχικό τρόπο με τον οποίο «διοικούσε» την πόλη αυτή.

Φωτογραφία της πόλης απο ψηλά.

Στις αρχές του 1900, η λέξη pullman χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει τα πρώτα ηλεκτρικά τραμ που χρησιμοποιήθηκαν στην Ευρώπη. Κι αυτό γιατί θύμιζαν εξωτερικά τις άμαξες τρένου και πρόσφεραν μεγαλύτερη άνεση από τα προηγούμενα μοντέλα. Από το 1940 μέχρι το 1960, η λέξη Pullman ή Auto-pullman χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει πολυτελή μηχανοκίνητα οχήματα. 

Στη χώρα μας αλλά και στην Ιταλία, ακόμα και σήμερα η λέξη πούλμαν χρησιμοποιείται ευρέως αλλά αποκλειστικά για να περιγράψει υπεραστικά ή τουριστικά λεωφορεία. Μέσα στο χρόνο η λέξη Pullman χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό, πήρε και άλλες έννοιες και έχασε την αρχική της σημασία αλλά συνέχισε να είναι συνώνυμο της άνεσης που μπορεί να εγγυηθεί ένα μεταφορικό μέσο.