Cezeta 506, το ιστορικό «γουρουνάκι» επιστρέφει

Κωνσταντίνος Μιχαλέας

Είναι συνηθισμένο να δίνουμε προσωνύμια ζώων σε οχήματα κυρίως λόγω του σχήματος που έχουν. Για παράδειγμα, το περίφημο VW Beetle έγινε γνωστό στην Ελλάδα σαν κατσαριδάκι ή σκαραβαίος ή το Citroen DS ως βάτραχος και  το Cezeta 502 έμεινε στην ιστορία ως «το γουρούνι». Ίσως αυτό το παρατσούκλι να μην είναι το πιο κολακευτικό, αλλά το συγκεκριμένο όχημα, το τσεχοσλοβάκικο Cezeta έχει αποκτήσει φανατικούς θαυμαστές σε όλον τον κόσμο, ακόμα και στη μακρινή Νέα Ζηλανδία.  

Η σειρά των Cezeta ξεκίνησε να παράγεται στην Τσεχοσλοβακία από το 1957 μέχρι το 1964, μέσω της βιομηχανίας Ceska Zbrojovka Strakonice, η οποία κατασκεύαζε scooters, μηχανικά μέρη αυτοκινήτων, ακόμα και όπλα. Το Cezeta 501S εμφανίστηκε περίπου την ίδια περίοδο με τη Vespa και την Lambretta.  Διέφερε όμως αισθητά στο σχεδιαστικό κομμάτι και τα αίτια πίσω από το ασυνήθιστο σχήμα του είναι αρκετά.

Αρχικά, λόγω έλλειψης χρημάτων δεν υπήρχε η δυνατότητα για την κατασκευή νέου κινητήρα και υποχρεωτικά έπρεπε να χρησιμοποιηθεί o υπάρχων δίχρονος μονοκύλινδρος κινητήρας 175cc του Jawa. Επίσης,  το μπροστινό τμήμα του scooter είναι και ο λόγος που πήρε το όνομα γουρούνι, καθώς θυμίζει το ρύγχος/μουσούδα ενός γουρουνιού. Αυτός ο τρόπος σχεδιασμού επέτρεψε τη σωστή ψύξη του κυλίνδρου. Με άλλα λόγια το μπροστινό τμήμα αποτελεί έναν μεγάλο αεραγωγό που ψύχει τη μηχανή. Σε μεταγενέστερα μοντέλα βέβαια,  όπως τα 501-01,  τοποθετήθηκε βοηθητικό σύστημα ψύξης ενώ στα 501-05 υπήρχε ηλεκτρική μίζα 12V και σύστημα ψύξης. 

Το χαρακτηριστικό εξογκωμένο μπροστινό του τμήμα φέρει και άλλες  πρωτοτυπίες, με πιο σημαντική αυτή του ντεπόζιτου βενζίνης. Το ντεπόζιτο του scooter είχε χωρητικότητα 12L, αρκετά φαρδύ για να επιτρέπει μεγαλύτερα ταξίδια. Επίσης, από πάνω είχε μια μικρή σχάρα όπου μπορούσαν να τοποθετηθούν αντικείμενα και τέλος στο μπροστινό τμήμα βρισκόταν ο λαμπτήρας.

Τα αστεία για την ενδεχόμενη επικινδυνότητα του scooter δεν έλλειπαν καθώς μερικοί τα παρομοίαζαν με τορπίλες έτοιμες να εκραγούν με την πρώτη σύγκρουση, πράγμα που αποδείχθηκε ανακριβές. Άλλο χαρακτηριστικό στοιχείο του Cezeta ήταν το μήκος του που έφτανε τα δύο μέτρα, ασυνήθιστο για scooter. Σηκώνοντας τη σέλα, ο αναβάτης έβρισκε την μπαταρία και υπήρχε ευρύχωρος αποθηκευτικός χώρος αφού το ντεπόζιτο καυσίμου δεν ήταν τοποθετημένο εκεί, όπως συνηθίζεται σε άλλα scooters.

Το Cezeta ταξίδεψε αργότερα στη Νέα Ζηλανδία. Η υπάρχουσα  κυβέρνηση θέλοντας να «ζωντανέψει» την τοπική οικονομία, έκλεισε συμφωνία με την τσέχικη εταιρεία, μετά από σχετική άδεια που πήρε για να κατασκευάζει μερικά τμήματα και κυρίως να συναρμολογεί τα scooter. Τα Cezeta τότε άλλαξαν όνομα σε Nzeta και άρχισαν να κατασκευάζονται από την JNZ Manufacturing Ltd. Τα scooters που κατασκευάστηκαν διέφεραν ελαφρώς από τα τσεχοσλοβάκικα. Είχαν κινητήρα 200cc, ήταν δίχρονα και ξεχώριζαν από τη διπλή εξάτμισή τους και το αλλαγμένο σήμα.

Μια custom βαμμένη Cezeta με αποθηκευτικό trailer. Φωτογραφία: austinpaintworks.com

Ο βασικότερος λόγος που κατασκευάζονταν στη Νέα Ζηλανδία ήταν φορολογικός. Οι δασμοί για εισαγωγή ήταν ιδιαίτερα υψηλοί, ενώ με την εισαγωγή τμημάτων του scooter και τη συναρμολόγησή τους εκεί μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικά. Υπολογίζεται ότι κατασκευάστηκαν περίπου 4.000 scooter στην Νέα Ζηλανδία και πολλά από αυτά κυκλοφορούν ακόμα και σήμερα.

Μετά από 50 και πλέον χρόνια, το Cezeta 506 είναι έτοιμο να κυκλοφορήσει στην αγορά για ακόμα μια φορά. Με το μότο «Because good things should continue», μια νέα ομάδα δημιούργησε ένα scooter, ίδιο με το κλασσικό μοντέλο, αλλά αισθητά βελτιωμένο και ηλεκτροκίνητο.

Το νέο Cezeta φτιάχνεται τώρα στην Τσεχία και για να κινηθεί, χρησιμοποιεί μπαταρίες λιθίου που επιτρέπουν αυτονομία από 100 έως 200 km. Είναι αθόρυβο και φιλικό προς το περιβάλλον. Η τελική ταχύτητά του είναι 90Km/h και είναι αρκετά γρήγορο αφού επιτυγχάνει επιτάχυνση από 0-60km/h σε μόλις 4,5 sec. Τέλος, μπορεί να φορτιστεί πολύ εύκολα, σχεδόν παντού. Συνοδεύεται από το application του Cezeta που επιτρέπει στον αναβάτη να προγραμματίσει την επιτάχυνση και την ταχύτητα, να βρει το κοντινότερο σημείο φόρτισης της μπαταρίας και να ακούσει μουσική από το smartphone και από τα Bluetooth ηχεία που είναι ενσωματωμένα κάτω από το τιμόνι.

Φωτογραφίες: www.cezeta.com