Ας μιλήσουμε για οδική ασφάλεια

Δημήτρης Ταρλαντάς 

Ένα από τα μεγαλύτερα θέματα που απασχολούν παγκοσμίως την αυτοκίνηση είναι η οδική ασφάλεια, η ασφάλεια δηλαδή κατά τη χρήση του αυτοκίνητου, τόσο για τους επιβαίνοντες σε αυτό, όσο και για τους πεζούς.

Η ασφάλεια που προσφέρει ένα όχημα αξιολογείται σε δύο βασικές κατηγορίες, στην παθητική και στην ενεργητική. Ενώ η ενεργητική ασφάλεια έχει ως σκοπό την αποφυγή μίας σύγκρουσης, η παθητική ασφάλεια αφορά την εξάλειψη των συνεπειών μίας σύγκρουσης για τους επιβάτες του αυτοκινήτου, αλλά και για τους πεζούς.

Γνωστά σε όλους τους οδηγούς είναι τα συστήματα παθητικής ασφάλειας που διαθέτει ένα όχημα, όπως οι ζώνες και οι αερόσακοι. Όπως επίσης και τα συστήματα ελέγχου της ευστάθειας (ESP, VSC, DSC κτλ., ανάλογα με τον κατασκευαστή) και αντιμπλοκαρίσματος των τροχών (ABS), τα οποία αποτελούν μέρος της ενεργητικής ασφάλειας. Όλα αυτά μπορούν να αποτρέψουν μία σύγκρουση ή τη βίαιη έξοδο του οχήματος από τον δρόμο.

Η ιστορία της οδικής ασφάλειας δυστυχώς δεν ξεκινάει παράλληλα με την ιστορία του αυτοκινήτου. Αλλά πολύ αργότερα, με μικρά βήματα και τις περισσότερες φορές ακολουθώντας την λογική του: «ο παθός μαθός».Το 1922 χρησιμοποιούνται για πρώτη φορά φρένα με υδραυλική υποβοήθηση, το 1930 η Ford καθιερώνει τα κρύσταλλα ασφαλείας σε όλα της τα μοντέλα ενώ το πρώτο crash test (δοκιμή πρόσκρουσης) γίνεται από την General Motors το 1934. Όσο για τους αερόσακους έπρεπε να περιμένουμε άλλα σαράντα χρόνια, καθώς τους παρουσίασε και πάλι η General Motors το 1974 σε συγκεκριμένα μοντέλα πολυτελών αυτοκινήτων της. Το 1979 η αμερικάνικη NHTSA (National Highway Traffic Safety Administration) ξεκίνησε τις δοκιμές πρόσκρουσης δημοφιλών αυτοκινήτων της εποχής, ενώ στην Ευρώπη ο αντίστοιχος οργανισμός Euro NCAP (European New Car Assessment Programme), ιδρύθηκε και ξεκίνησε τις δοκιμές μόλις το 1997!xc90-safety-1

Ο Euro NCAP, ο οποίος μας αφορά περισσότερο ως Ευρωπαίους πολίτες,  έχει ως σκοπό να θέτει τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας, κάτω από το επίπεδο των οποίων δεν μπορεί να είναι κανένα καινούριο αυτοκίνητο που θα κυκλοφορήσει στην Ευρώπη. Αυτές οι προδιαγραφές, φυσικά, ανανεώνονται ακολουθώντας τις εξελίξεις της τεχνολογίας των συστημάτων ασφαλείας. Ο οργανισμός αυτός ενημερώνει επίσης για την απόδοση των νέων μοντέλων σε δοκιμές πρόσκρουσης υπό ορισμένες συνθήκες.

Πιο συγκεκριμένα οι δοκιμές που εκτελούνται είναι αυτές τις μετωπικής και της πλάγιας πρόσκρουσης, καθώς και της σύγκρουσης του οχήματος με πεζό, τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα των οποίων πάντα δημοσιεύονται. Οι δοκιμές αυτές χρηματοδοτούνται από την Κομισιόν, από τις κυβερνήσεις της Ολλανδίας, της Σουηδίας και της Αγγλίας, όπως και από τους αυτοκινητιστικούς οργανισμούς (FIA, ADAC κτλ.), αλλά και από τους ίδιους τους κατασκευαστές αυτοκινήτων εφόσον το επιθυμούν.

Ένα βασικό χαρακτηριστικών των δοκιμών, είναι πως πάντα συγκρίνονται μεταξύ τους αυτοκίνητα όμοιας κατηγορίας και μεγέθους. Όπως είναι λογικό, στην περίπτωση σύγκρουσης, ένα όχημα μεγάλης μάζας θα προκαλέσει περισσότερες ζημίες, λόγω μεγαλύτερης ορμής, σε ελαφρύτερο όχημα από αυτές που θα υποστεί το ίδιο.  Από την άλλη, ένα αυτοκίνητο που ανήκει σε μεγαλύτερη και ακριβότερη κατηγορία διαθέτει πάντα πληρέστερο εξοπλισμό ασφαλείας από ένα μικρό αυτοκίνητο πόλης για παράδειγμα.

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό οργανισμό, τα περισσότερα τροχαία δυστυχήματα με μοιραίο αποτέλεσμα αφορούν πλάγιο-μετωπικές συγκρούσεις οχημάτων σε μεσαίες ταχύτητες (γύρω στα 60 με 70 χλμ./ώρα). Γι’ αυτόν τον λόγο, οι δοκιμές εμπρόσθιας πρόσκρουσης γίνονται με ταχύτατα 64 χλμ./ώρα σε εμπόδιο που παραμορφώνεται, σε επικάλυψη 40% της επιφάνειας το μπροστινού μέρους του αυτοκινήτου. web_illustrations_tests_frontal_odb_v008

Το επιθυμητό αποτέλεσμα σε μία τέτοια δοκιμή είναι να παραμείνει ανέπαφη η καμπίνα των επιβατών από τη σύγκρουση, ενώ το μπροστινό μέρος του αυτοκινήτου πρέπει να παραμορφωθεί ελεγχόμενα, με τον κινητήρα και άλλα μηχανικά μέρη να καταρρεύσουν προς τα κάτω χωρίς να περάσουν στον χώρο των επιβατών και να τους τραυματίσουν. Στην θέση τους πρέπει να παραμείνουν το τιμόνι και τα πεντάλ, για την αποφυγή τραυματισμών.

Τα αμαξώματα των σύγχρονων αυτοκίνητων τείνουν να είναι στιβαρούς κατασκευής ειδικά όσον αφορά την καμπίνα των επιβατών, κάτι που οδηγεί σε λιγότερους τραυματισμούς των άκρων και της κεφαλής. Γεγονός όμως που επέτρεψε πιο απότομες επιβραδύνσεις κατά τη σύγκρουση, οι οποίες πρέπει να αντιμετωπιστούν από τα συστήματα συγκράτησης στα εμπρός και πίσω καθίσματα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Αυτές οι επιβραδύνσεις μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρούς τραυματισμούς, ειδικά στο στήθος των πιο ευάλωτων, μικρότερων ή ηλικιωμένων επιβαινόντων. Μόλις το 2015 εισήχθη η δοκιμή της μετωπικής σύγκρουσης με σταθερό, συμπαγές εμπόδιο με την ταχύτητα των 50 χλμ./ώρα, ώστε να ελεγχθούν καλύτερα οι συνέπειες τέτοιων συγκρούσεων και να δοκιμαστούν τα συστήματα συγκράτησης των επιβατών.

Η τοποθέτηση του συστήματος ABS έγινε υποχρεωτική σε όλα τα καινούρια αυτοκίνητα το 2004 και των συστημάτων ευστάθειας δέκα χρόνια μετά, δηλαδή το 2014.Ο Euro NCAP έχει επίσης εισάγει ένα σύστημα αστεριών που βλέπουμε να συνοδεύουν πολλές φορές τις διαφημίσεις αυτοκινήτων και υπάρχουν για την καλύτερη ενημέρωση του αγοραστικού κοινού. Με απλά λόγια, όσο πιο πολλά είναι τ’ αστέρια, τόσο πιο μεγάλη ασφάλεια παρέχει το όχημα. Το σύστημα αξιολόγησης ασφάλειας ξεκινάει από ένα αστέρι και φτάνει μέχρι τα πέντε. Κάθε χρόνο οι αξιολογήσεις αναθεωρούνται, βασιζόμενες στις νέες τεχνολογίες ενεργητικής και παθητικής ασφάλειας, γι’ αυτό είναι καλό να ελέγχετε τις επιδόσεις του οχήματος που σας ενδιαφέρει κάθε χρόνο, καθώς αυτές μπορεί ν’ αλλάξουν. Οι νεοεισαχθείσες τεχνολογίες που αφορούν την αυτόματη πέδηση του αυτοκινήτου είναι ένα νέο στοιχείο που μέχρι πρότινος δεν λαμβανόταν υπόψη αλλά αναμένεται ν’ αλλάξει τον τρόπο βαθμολογίας ριζικά.

Ας αναφερθούμε τώρα στις βασικές κατηγορίες για την ασφάλεια. Αυτές είναι η Ασφάλεια των Ενηλίκων, η Ασφάλεια των Παιδιών, η Ασφάλεια των Πεζών και τα Συστήματα υποβοήθησης.

  • Ασφάλεια Ενηλίκων: Το σκορ της βαθμολογίας που προκύπτει για την ασφάλεια των ενηλίκων είναι αποτέλεσμα της μετωπικής και πλαϊνής σύγκρουσης αλλά και του έντονου τραντάγματος που δέχεται το σώμα κατά την πρόσκρουση.
  • Ασφάλεια Παιδιών: Αντίστοιχα για τα παιδιά, η Euro NCAP βαθμολογεί τα child-33959_640αυτοκίνητα βάσει της ασφάλειας που παρέχουν στα παιδιά που βρίσκονται σε ειδικά καρεκλάκια στο πίσω μέρος του αυτοκινήτου, της δυνατότητας του οχήματος να παρέχει ειδικά συστήματα ασφάλειας για παιδιά και τη συμβατότητα του οχήματος με τα καρεκλάκια που τοποθετούνται από τους ενήλικες.
  • Ασφάλεια Πεζών: Εδώ το σκορ βαθμολογίας προέρχεται από τέσσερις παράγοντες που αφορούν την πρόσκρουση των αυτοκινήτων με πεζούς ανάλογα με το σημείο του σώματος που έρχεται πρώτο σε επαφή με το όχημα (κεφάλι, μέση, πόδια) και βάσει των συστημάτων αυτόματης πέδησης.
  • Συστήματα βοήθειας: Σε αυτόν τον τομέα τα πεδία που εξετάζονται είναι περισσότερα και αφορούν αποκλειστικά συστήματα τεχνολογικής υποβοήθησης που φέρουν τα αυτοκίνητα. Αυτά είναι τα ESC, συστήματα που μας θυμίζουν να φοράμε τις ζώνες ασφαλείας, συστήματα που ενημερώνουν για υπέρβαση ταχύτητας, συστήματα που αποτρέπουν συγκρούσεις και τέλος συστήματα που ενημερώνουν για την αλλαγή λωρίδας.

Τα crash tests αποτελούν ένα σημαντικό τμήμα μιας αυτοκινητοβιομηχανίας. Κάθε χρόνο οι εταιρείες κοντράρονται σε όλες τις κατηγορίες για να κατασκευάσουν τα πιο ασφαλή αυτοκίνητα. Εκτός από το prestige που δίνει ένα αυτοκίνητο με πέντε αστέρια στην κατασκευάστρια εταιρεία, έχει και αντίκτυπο στις πωλήσεις. Γιατί πάντοτε ένα ασφαλές αυτοκίνητο είναι φυσικό να τραβήξει το ενδιαφέρον των υποψήφιων αγοραστών και να σημειώσει τις μεγαλύτερες πωλήσεις.