Το σαλόνι αυτοκινήτου στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης

Κωνσταντίνος Μιχαλέας

Η Δ.Ε.Θ., με εννέα δεκαετίες ζωής, έχει συνδέσει την πορεία της με αυτήν της Θεσσαλονίκης από τον 20ο αιώνα μέχρι τις μέρες μας. Η πρώτη Διεθνής Έκθεση πραγματοποιήθηκε το 1926 και από εκείνην την θριαμβική παρουσία της στην πόλη κίνησε το ενδιαφέρον με το πρωτόγνωρο για την εποχή concept, τις συμμετοχές άλλων κρατών, τα ιδιαίτερα προϊόντα αλλά και την έντονη προβολή της τετρακίνησης, σε μια εποχή που το αυτοκίνητο συμβόλιζε την τεχνολογική εξέλιξη και το πέρασμα στην οικονομική ανάπτυξη.  Το ενδιαφέρον ήταν τέτοιο που πολλές καταχωρήσεις εφημερίδων της εποχής θεωρούσαν την επίσκεψη στην Διεθνή Έκθεση εθνικό καθήκον.

Οι πρωτοπόροι διοργανωτές δεν διέψευσαν τις μεγάλες προσδοκίες επιχειρηματιών και κοινού αφού στην πρώτη μάλιστα έκθεση παρουσιάστηκαν τρία μοντέλα της Αμερικανικής «Hudson Essex». Η επιτυχία της ιστορικής εκείνης έκθεσης ήταν τέτοια που έδωσε μεγάλη ώθηση στις επόμενες διοργανώσεις της.

Αυξήθηκε αισθητά η έκταση του εκθεσιακού χώρου, ο αριθμός των περιπτέρων, η ποικιλία των εκθεμάτων και ασφαλώς ο αριθμός των χωρών που συμμετείχαν. Και όπως θα φαντάζεστε, δεν έλλειπαν ποτέ τα αυτοκίνητα. Η εταιρεία Hudson, η Dodge και η Fiat ήταν από τις βασικές παρουσίες την δεκαετία του ‘20. Από το 1940 μέχρι το 1950 η Έκθεση σίγησε λόγω του πολέμου και οι υπάλληλοί της μεταφέρθηκαν σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Επέστρεψε όμως δυναμικά στις 16 Σεπτεμβρίου του 1951.

Την δεκαετία του ‘50 έντονη παρουσία είχαν οι αυτοκινητοβιομηχανίες των ΗΠΑ με τις Ford, Dodge και Harley Davidson να τραβούν τα βλέμματα. Δεν έλειπαν όμως κι’ άλλες εταιρείες όπως οι Mercedes – Benz, Morris-Austin, οι βρετανικές Land Rover και Triumph, η Fiat και τα πολυτελή Σοβιετικά Volga. To 1956 ήταν έτος ορόσημο για την ΔΕΘ, καθώς συμπλήρωσε 40 χρόνιας λειτουργίας του φορέα. Εκείνη τη χρονιά η Έκθεση επεκτάθηκε ακόμα περισσότερο, συμμετείχαν δεκατέσσερις χώρες μεταξύ των οποίων η πρώτη επίσημη κρατική συμμετοχή της Αυστρίας. Στο περίπτερο της Αυστρίας βρέθηκαν οι εντυπωσιακές μοτοσικλέτες “HMW” αλλά και στο περίπτερο της Τσεχίας οι επισκέπτες μπορούσαν να δουν τα νέα μοντέλα της Skoda και τις μηχανές Jawa. Υπήρχαν κι άλλες ατραξιόν πέρα από τα οχήματα, όπως ένας μικρός σιδηροδρομικός συρμός χωρητικότητας σαράντα ατόμων που έκανε το γύρο της ΔΕΘ.

To 1957 έφερε μια ακόμη επιτυχημένη έκθεση, με πολλές συμμετοχές και αυξημένο αριθμό επισκεπτών. Εντύπωση έκανε η διανομή λαχείων για την κλήρωση μίας βέσπας και ενός αυτοκινήτου «Γκογκομομπίλ». Η κοσμοσυρροή ήταν τέτοια που το περίπτερο καταστράφηκε ολοσχερώς. Το 1958 παρουσιάστηκε στο περίπτερο της Τσεχοσλοβακίας το νέο ρόουντστερ καμπριολέ σπορ Skoda 450. Παρουσία είχαν και τα θρυλικά γερμανικά DKW που θεωρούνται ο προκάτοχος της σημερινής Audi.  To 1960 για μια ακόμα φορά στο περίπτερο της Τσεχοσλοβακίας διοργανώθηκε διαγωνισμός με πρώτο βραβείο ένα μοτοσακό «Jaweta» ενώ η BMW παρουσίασε το μικρό 700 Coupe.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μετά το τέλος της 25ης έκθεσης κατεδαφίστηκαν τα περίπτερα Α, Β και Εθνικής Παραγωγής για να κατασκευαστεί στη θέση τους το Παλαί ντε Σπορ.

Η πρώτη φορά που έγινε συστηματοποιημένη  παρουσίαση του κλάδου του αυτοκινήτου ήταν το 1962 στην 27η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Συνολικά έλαβαν μέρος δεκαεννιά αντιπροσωπείες αυτοκινήτων και εκτέθηκαν 38 μοντέλα. Βέβαια όλα αυτά επισκιάστηκαν από την επίσκεψη του τότε αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Lyndon B. Johnson, ο οποίος με το πάτημα ενός κουμπιού άναψε τη «φλόγα της ελευθερίας» στο περίπτερο των ΗΠΑ.

Το 1964, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, παρουσιάστηκε το δυτικο-γερμανικό Amphicar 770, ένα αμφίβιο όχημα που ήταν αυτοκίνητο και βάρκα μαζί. Ο πρόεδρος της Αμερικής Lyndon Johnson είχε στην κατοχή του ένα τέτοιο αυτοκίνητο και μάλιστα θέλοντας να κάνει πλάκα σε επισκέπτες, πολλές φορές το οδηγούσε σε μια λίμνη υποκρινόμενος ότι έχουν χαλάσει τα φρένα. Το 1969 πραγματοποιήθηκε στον υπόγειο χώρο του  Παλαί ντε Σπορ ειδική έκθεση αυτοκινήτου με όνομα «Salon de Autos». Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’60 έκαναν την εμφάνισή τους ποικίλες εταιρείες όπως η Lada, η Opel, η John Deere, η Toyota, η Balkan Car και πολλές ακόμη.

Τη δεκαετία του ’70 τα περισσότερα οχήματα και ειδικά τα νέα μοντέλα συνέχισαν  να παρουσιάζονται εκεί στον ειδικά διαμορφωμένο
χώρο κάτω από το Παλαί ντε Σπορ που έμεινε γνωστός σαν «Σαλίγκαρος». Συγκεκριμένα το 1972 υπήρχαν αυτοκίνητα από δώδεκα χώρες και πανελλήνια πρεμιέρα έκανε το FIAT 132 με δυο διαφορετικούς κινητήρες και αυτόματο κιβώτιο κατά παραγγελία.

Το 1974 ήταν σημαντική χρονιά για τη ΔΕΘ, καθώς συμμετείχαν είκοσι δύο χώρες. Ήταν επίσης η πρώτη μεταπολεμική εμφάνιση της Σουηδίας όπου στο περίπτερό της παρουσιάστηκαν οι εταιρείες «Saab-Scania» και «Volvo». Στην 40η έκθεση του 1975, στο τμήμα του Σοβιετικού περιπτέρου που ήταν αφιερωμένο στη «στερέωση των φιλικών σχέσεων μεταξύ του Σοβιετικού και Ελληνικού λαού» παρουσιάστηκε το θρυλικό «Μαμιδάκης Lada 1300» που είχε τερματίσει 10ο στη γενική βαθμολογία του ράλι «Ακρόπολις 1975».

Τη δεκαετία του ’80 έμφαση δόθηκε κυρίως σε άλλους τομείς της οικονομίας, όπως οι επιχειρήσεις και η τεχνολογία, με πληθώρα κρατικών περιπτέρων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν είχαν θέση τα αυτοκίνητα. Το 1985 και με τη συμπλήρωση πενήντα εκθέσεων διοργανώθηκαν για πρώτη φορά οι τώρα πλέον κλασσικές κλαδικές εκθέσεις της ΔΕΘ- Helexpo A.E., «Agrotica» και «Philoxenia». Τη δεκαετία του ’90 συνεχίστηκαν οι εκθέσεις με μεγάλη επιτυχία και ανέδειξαν πλήθος νέων δυνατοτήτων.

Σταδιακά, στη Γενική Έκθεση του Σεπτεμβρίου, έμφαση δόθηκε στην εμπορική και ψυχαγωγική διάσταση της έκθεσης. Το 1991 θεμελιώθηκε παραπλήσια το εκθεσιακό κέντρο πολλαπλών χρήσεων «Ι. Βελλίδης». Επίσης σημαντικές παρουσίες υπήρξαν και στο ράλι ΔΕΘ αλλά και στο σαλόνι αυτοκινήτου.  Τη δεκαετία του 2000, το αυτοκίνητο είχε κεντρικό ρόλο στις εκθέσεις «Autoland» όπου παρουσιάζονταν νέα μοντέλα, ανταλλακτικά, αξεσουάρ και λιπαντικά.

Ευχαριστούμε τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της ΔΕΘ-Helexpo Δρ. Κυριάκο Ποζρικίδη για την πολύτιμη βοήθεια του