Ένα πρωτότυπο ράλι για παιδιά και εφήβους

Κωνσταντίνος Μιχαλέας 

Το Soap Box Derby είναι ένας από τους πιο ιστορικούς αγώνες που λαμβάνουν χώρα στις ΗΠΑ. Από το 1936 υπάρχει σε εθνικό επίπεδο και παρόλο που είναι αγώνας ταχύτητας διαφέρει από τους υπόλοιπους σε τρία βασικά σημεία: 1) Αγωνίζονται μόνο παιδιά ηλικίας από 7 έως 20 ετών (ανάλογα με την κατηγορία), 2) Τα οχήματα κατασκευάζονται από τα ίδια τα παιδιά με την βοήθεια των κηδεμόνων τους και 3) Κανένα από τα οχήματα δεν έχει κινητήρες ή άλλα μέσα που να τα κάνουν να υπερτερούν σε σχέση με αυτά των άλλων διαγωνιζομένων.

Οι παιδικοί αγώνες με αυτοκίνητα χωρίς μηχανή δεν είναι κάτι καινούριο. Το πρώτο στοιχείο που έχουμε για το πότε ξεκίνησαν είναι η ταινία του 1914 Kid Auto Races at Venice, στην οποία εμφανίζεται για πρώτη φορά ο γνωστός ηθοποιός Τσάρλι Τσάπλιν σαν Σαρλό. Σ’ αυτούς τους πρώτους αγώνες αλλά και για πολλά χρόνια τα αυτοκίνητα που κατασκεύαζαν τα παιδιά ήταν απ’ ό,τι υλικά μπορείτε να φανταστείτε. Ρόδες από παιδικά καροτσάκια, ξύλινα κιβώτια και κουτιά αποθήκευσης σαπουνιών είναι μόνον κάποια από τα υλικά που χρησιμοποιούνταν, απ’ όπου  πήρε και το όνομα Soap Box.

Το 1934, ο φωτογράφος Myron Scott οργάνωσε με μεγάλη επιτυχία έναν αυτοσχέδιο αγώνα για μερικά παιδιά και από τότε κάθε χρόνο η προσέλευση γινόταν ολοένα και μεγαλύτερη. Το 1935, ο νεαρός Robert Turner από την Ιντιάνα ήταν ο νικητής του ονομαζόμενου πλέον All-American Race. Χρησιμοποίησε  ένα «αυτοκίνητο» κατασκευασμένο από ξύλα που πήρε από ένα saloon.

Το ενδιαφέρον για το Soap Box Derby ανέβηκε κατακόρυφα μέσα στις επόμενες δεκαετίες με αποκορύφωμα τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 όταν η γνωστή αυτοκινητοβιομηχανία Chevrolet ήταν ο βασικός χορηγός και χιλιάδες άνθρωποι συνέρρεαν για να παρακολουθήσουν τους αγώνες.

Το Soap Box Derby έχει αλλάξει αρκετά τα τελευταία χρόνια με τη δημιουργία διάφορων κατηγοριών και κανόνων. Τα παιδιά μπορούν να προκριθούν στο World Championship Race με δυο τρόπους, είτε κερδίζοντας έναν από τους δώδεκα τοπικούς διαγωνισμούς είτε συγκεντρώνοντας βαθμούς από αγώνες και εν συνεχεία αντιπροσωπεύοντας την πολιτείαfirstenergy-all-american-soap-box-derby τους. Στους περισσότερους αγώνες υπάρχουν τρεις κατηγορίες: Α) Η κατηγορία Stock για παιδιά από 7 έως 13, Β) Η κατηγορία Super Stock για παιδιά από 10 έως 18 και Γ) Η κατηγορία Master’s για 10 έως 20 ετών.

Πώς διεξάγεται το Soap Box Derby; Σήμερα σε αντίθεση με παλιότερα οι διαγωνιζόμενοι δεν κατασκευάζουν μόνοι τους τα αυτοκίνητα αλλά είναι υποχρεωμένοι να αγοράσουν το ειδικό kit κατασκευής που αντιστοιχεί στην κατηγορία που θα διαγωνιστούν. Σε όλα τα kits περιέχονται τα ίδια εξαρτήματα και αναφέρεται ακόμα και ο εκτιμώμενος χρόνος κατασκευής/συναρμολόγησης. Τα οχήματα τοποθετούνται σε μια ειδική ράμπα στην κορυφή ενός λόφου και ξεκινάνε τον αγώνα ταυτόχρονα. Αναπτύσσουν ταχύτητες μέχρι 55km/h και υπάρχουν ειδικοί μηχανισμοί και κάμερες υψηλής ακριβείας για την ανάδειξη του νικητή καθώς η διαφορά συνήθως είναι πολύ μικρή.

Αν όμως όλα τα οχήματα είναι ακριβώς ίδια, πώς μπορεί κάποιος/α να αναδειχθεί νικητής; Εδώ έρχεται η φυσική να δώσει τη λύση αλλά και την πρωτιά. Όπως αναφέρεται στο επίσημο εγχειρίδιο «The Physics of Soap Box Derby», οι δυνάμεις που επηρεάζουν τον αγώνα είναι: 1) Βαρύτητα, 2) Επιτάχυνση, 3) Κινητική Ενέργεια, 4) Αεροδυναμική, 5) κέντρο βαρύτητας, 6) Ισορροπία/Βάρος, 7) Στιγμή αδράνειας, 8) Δόνηση, 9) Τριβή. Στο εγχειρίδιο μπορούν οι μικροί μας φίλοι να μάθουν τα πάντα για τις φυσικές δυνάμεις που επηρεάζουν το όχημά τους, να πειραματιστούν με υλικά και να αποκτήσουν πολύτιμες γνώσεις φυσικής και μηχανολογίας/μηχανικής.

Τα παλιότερα χρόνια που ο κάθε διαγωνιζόμενος μπορούσε να συμμετάσχει με ένα όχημα δικής του επινόησης, η κατασκευή του ήταν χρονοβόρα και δύσκολη. Οι διαγωνιζόμενοι «ακροβατούσαν» στα όρια των κανόνων του Soap Box Derby ψάχνοντας τρόπους για να μειώσουν την αντίσταση, το βάρος και τη σωστή διανομή βάρους στο όχημα. Αυτό έδινε ένα άλλο ενδιαφέρον στον αγώνα. Δεν είχε σημασία πλέον να βγεις πρώτος αλλά να μάθεις το πώς μπορείς να βγεις πρώτος χρησιμοποιώντας τις δυνάμεις της φυσικής και την μηχανολογία.

Το Soap Box Derby έχει διαχρονική αξία και μεγάλη απήχηση σε όλες τις ηλικίες αλλά κυρίως στις μικρές. Διδάσκει το αγωνιστικό πνεύμα και εισάγει τα παιδιά στον χώρο της επιστήμης μέσα από το παιχνίδι. Επίσης, έχει πρόγραμμα εθελοντών για αυτούς που θέλουν να συμμετέχουν από διαφορετικό πόστο. Για όσες και όσους από εσάς ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν έχετε λίγο καιρό ακόμα να δηλώσετε συμμετοχή για το 80ο All American Soap Box Derby που θα γίνει στις 22 Ιουλίου 2017 στο Akron του Ohio.