Πίνακες ζωγραφικής πάνω σε μεταξωτό καρέ

Ελένη Λαζοπούλου

Ο κήπος της Μαχαρανής, Αυτοκίνητα, Οι πέρλες που χορεύουν, Τα λουλούδια της νύφης, Το παιχνίδι μονά ζυγά, Μια καλοκαιρινή μέρα, Boogie Woogie, Τα μπαλέτα της Ρωσίας, Κάτω από το φως του φεγγαριού, Τα καπίστρια για Gala είναι οι ευφάνταστοι τίτλοι που καθορίζουν τα περίφημα μαντήλια του γαλλικού οίκου Hermes. Όχι μόνον αυτοί. Αλλά χιλιάδες άλλοι μια που η ιστορία των μαντηλιών του Hermes είναι κάπου οκτώ δεκαετιών παλιά. Αριστοκρατική εμφάνιση, μεταξένια υφή, εμπνευσμένα σχέδια και χρώματα, κλασική κομψότητα και κυρίως το υπέροχο όνειρο χιλιάδων γυναικών στον κόσμο. Πρόκειται για μια φανταστική συλλογή που συνεχώς μεγαλώνει και φέρει τη σφραγίδα ποιότητας και υψηλής αισθητικής: τα μαντήλια ή οι μυθικές εικόνες πάνω σε μετάξι του Hermes .

Δεν είναι τυχαίο το ότι τα πρώτα χαρακτηριστικά μαντήλια της φίρμας έχουν αποτυπωμένα σκηνές από χαλινάρια, άλογα και σαμάρια, σε μια δημιουργική έκρηξη χρωμάτων και σχεδίων. Ο Thierry Hermès ασχολιόταν το 1837 με την κατασκευή ιπποσκευών και χαλιναριών για άλογα, σε ένα μικρό μαγαζάκι στο Παρίσι. Ο γιος του άλλαξε την τοποθεσία και μεγάλωσε την επιχείρηση με κατασκευές δερμάτινων ειδών, πάντα πολυτελείας. Ο εγγονός του, Emile Hermes,  έφερε από την Αμερική την αποκλειστικότητα μιας ευρεσιτεχνίας της εποχής, του φερμουάρ, που αμέσως εφαρμόστηκε στις ακριβές τσάντες Hermes.

Εκατό χρόνια μετά, μόλις το 1937, παρουσιάστηκαν τα πρώτα μαντήλια για την εκλεκτή πελατεία των καταστημάτων της δυναστείας πια του Hermes. O Robert Doumas, μέλος της οικογενείας παρουσίασε τα μαντήλια του σε μετάξι εισαγόμενο από την Κίνα, φτιαγμένα με την μέθοδο της ξυλογραφίας που χρησιμοποιούνταν στην εκτύπωση πολύ στην Ασία. Τύπωμα δηλαδή με τη χρήση μιας πλάκας ξύλου, το λεγόμενο woodblock drawing.

Καινοτομία, φαντασία και κυρίως τόλμη πάνω σε πανάκριβο υλικό μετέτρεπαν το μαντήλι σε πολύτιμο αξεσουάρ. Φυσικά προσέλκυσε τον θαυμασμό πολλών γυναικών και ξεκίνησε έναν καινούριο τομέα δημιουργίας και παραγωγής που έμελλε να καθηλώνει με τα σχέδια και τα χρώματα και να συμπληρώνει μια συνεχώς ανθίζουσα βιομηχανία που ασχολείται με αρώματα, ρούχα, αξεσουάρ, έπιπλα, πολλά φτιαγμένα με σπάνια υλικά για εκλεπτυσμένους πελάτες που μπορούν ακόμη και να μπαίνουν σε λίστα αναμονής για ένα αντικείμενο αληθινής κομψότητας με την ποιότητα της σφραγίδας Hermes.

«Η επιτυχία της φίρμας μας οφείλεται στο γεγονός ότι πρόκειται κυρίως για  οικογενειακή υπόθεση», λέει ο σημερινός Creative Director, απόγονος και μέλος της οικογενείας του οίκου Hermes, Pierre-Alexis Doumas.  Αυτό είναι και το μυστικό τους, η διατήρηση της φίρμας στα χέρια των μελών της οικογένειας με στόχο την μετάδοση της παράδοσης και καθόλου φειδώ στην ποιότητα. Και σίγουρα εδώ βρίσκεται ένα σοβαρό επιχείρημα, μια που είναι χειροπιαστή η επιτυχία και η άνοδος της αυτοκρατορίας Hermes μέσα από τους ανθρώπους αυτής της οικογένειας, που θέλουν να διατηρήσουν και να συνεχίσουν ό,τι έφτιαξε το μεράκι και η αγάπη του Thierry Hermes.  Ίσως κι αυτός δεν είχε καταλάβει ακριβώς τη μεγάλη περιπέτεια δημιουργίας και τέχνης που μόλις ξεκινούσε, όταν έφτιαχνε το πρώτο δερμάτινο αξεσουάρ.

Τα μαντήλια κατασκευάζονται στο εργοστάσιο Hermes, κοντά στη Λυών της Γαλλίας. Ένα μαντήλι ολοκληρώνεται σε διάστημα 18 μηνών και περίπου 750 ώρες δουλειάς για να μεταφερθεί μια δημιουργία από το σχέδιο στο τύπωμα των χρωμάτων πάνω στο μεταξωτό πανί. Μια ενδιαφέρουσα, υπομονετική εργασία από πολλά χέρια, καθόλου μαζική παραγωγή, στοιχεία που μεταφράζονται σε ακριβή ποιότητα και αφοπλιστική πρωτοτυπία. Κάθε χρόνο παρουσιάζονται είκοσι καινούρια σχέδια και ανατυπώνονται μερικά από τα παλιά. Σε ένα μαντήλι Hermes ήταν τυλιγμένο το χέρι της Γκρέις Κέλλυ μετά από ένα ατύχημά της. Η βασίλισσα της Αγγλίας, Ελισσάβετ, το διαλέγει πολλές φορές για μαντήλα στο κεφάλι. Η Ώντρευ Χέπμπουρν και η Τζάκι Κένεντυ έδειξαν συχνά την προτίμησή τους, φορώντας με υπέροχο κομψό τρόπο, κάποιο μαντήλι Hermes.

Η αυθεντικότητα ενός μαντηλιού, ένα ευαίσθητο θέμα στην εποχή της γρήγορης αλλά και κακής αντιγραφής κάθε αριστουργήματος της ανθρώπινης δημιουργίας, προσδιορίζεται και από το τελείωμα του μαντηλιού που είναι χειροποίητο, όπως και από την υπογραφή που υπάρχει σε κάθε έργο. Τα αυθεντικά μαντήλια βγαίνουν σε τρεις διαστάσεις: 70× 70, 90× 90 και 140 ×140, με εξαίρεση κάποια συλλεκτικά κομμάτια που υπάρχουν σε άλλες διαστάσεις.

Τα θέματα είναι ποικίλα παρμένα από τη φύση, τη βοτανολογία, τη γραφιστική και την αφηρημένη τέχνη, την ιστορία και μυθολογία, τον κόσμο των ζώων και την άγρια ζωή, φυσικά τα άλογα και τα αξεσουάρ για αυτά, τις μεταφορές, τα ταξίδια. Για χρόνια ο οίκος Hermes συνεργαζόταν με τους εμπόρους των Τουαρέγκ στη Σαχάρα και χρησιμοποίησε πολλά παραδοσιακά τους σχέδια. Αλλά και τόσα άλλα, ανάμεσά τους και τα παιχνίδια, τη γαλλική ιστορία και τις ξένες κουλτούρες. Φυσικά αυτά που ενδιαφέρουν πολύ εμάς είναι οι Ουρανοί του Βυζαντίου, ο Θρίαμβος του Αγίου Γεωργίου, η Κρητική Γεωμετρία, το Κόσμημα (εμπνευσμένο από αρχαία και ελληνικά κοσμήματα της συλλογής Μπενάκη), το Jeux d’Hermes (2013 – ένα μαντήλι που αποκαλύπτει μια σύνθεση από αθλητικά παιχνίδια και θέμα τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αρχαίας Ελλάδας). Δηλαδή κάποια από τα έργα της Ελληνίδας Ιουλίας Αμπαντή που φιλοτέχνησε για τον οίκο Hermes και μερικά μπορούμε να θαυμάσουμε στο Μουσείο Μπενάκη, όπου η ίδια τα δώρισε. Ή επίσης τα μαντήλια της Νίκης Γουλανδρή, με συνθέσεις της ελληνικής χλωρίδας και τίτλο: Flora Graeca.

Κάθε μαντήλι Hermes είναι ένα έργο τέχνης που δεν αφήνει κανένα μάτι ασυγκίνητο. Γιατί επίσης είναι και ένα κομμάτι μετάξι που φορεμένο στον λαιμό μιας γυναίκας και μάλιστα με ορισμένους Hermes τρόπους,  μας γοητεύει με την  απίθανη αίσθηση του υλικού κατασκευής του. Αλλά και για έναν άντρα υπάρχουν ανεξάντλητες ιδέες αφού ο Hermes παράγει μαντήλια και για άνδρες, όπως το χαρακτηριστικό παιχνίδι-φλίπερ που παρουσιάζεται στο έργο «And the winner is?» του δικού μας ζωγράφου, Ηλία Καφούρου που το σχεδίασε για μια σειρά αντρικών φουλαριών του οίκου.

Η πηγή έμπνευσης χιλιάδων καλλιτεχνών από τη Βραζιλία, το Πακιστάν, τη Σαχάρα, το Μάλι, την Ελλάδα, ή από οπουδήποτε αλλού, που παίρνουν μέρος σ’ αυτήν την απίθανη δημιουργική έκρηξη είναι ανεξάντλητη και θα είναι μελλοντικά, όσο υπάρχει ανθρώπινος νους. Ο συνδυασμός της φιλοσοφίας του οίκου Hermes με την πολυτέλεια κατασκευής και τη φαντασία στο design είναι ξεκάθαρος και σταθερός. Και φυσικά η επιτυχία στο καταναλωτικό κοινό αλλά και στον κόσμο της τέχνης είναι διαχρονικά εξασφαλισμένη.